Το Γλωσσάρι Ασύλου και Μετανάστευσης του ΕΔΜ είναι μια διαδικτυακή πηγή όρων που σχετίζονται με τη μετανάστευση και το άσυλο στην Ευρώπη, η οποία βελτιώνει τη συγκρισιμότητα επιτρέποντας μια κοινή κατανόηση και χρήση όρων και ορισμών που σχετίζονται με το άσυλο και τη μετανάστευση.
Αντλείται από μια ποικιλία πηγών, αλλά κυρίως από τη νομοθεσία του κεκτημένου της ΕΕ για το άσυλο και τη μετανάστευση, και διαθέτει όρους στις περισσότερες γλώσσες των κρατών μελών της ΕΕ.
- ΑΣΥΛΟ: Μορφή προστασίας που βασίζεται στην αρχή της μη επαναπροώθησης και σε διεθνώς ή εθνικά αναγνωρισμένα δικαιώματα. Χορηγείται σε άτομο που δεν μπορεί να υποβάλει αίτηση προστασίας στη χώρα στην οποία διαμένει ή/και της οποίας είναι υπήκοος, ιδίως λόγω φόβου δίωξης για λόγους φυλής ή εθνικής/εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας, συμμετοχής σε συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα ή πολιτικών πεποιθήσεων. Το δικαίωμα ασύλου είναι θεμελιώδες δικαίωμα και η χορήγηση ασύλου αποτελεί διεθνή υποχρέωση.
- ΠΡΟΣΦΥΓΑΣ: Ένα άτομο το οποίο, λόγω βάσιμου φόβου δίωξης για λόγους φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, πολιτικών πεποιθήσεων ή συμμετοχής σε συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα ή/και λόγω πολέμου, βρίσκεται εκτός της χώρας της οποίας είναι υπήκοος και δεν μπορεί ή δεν επιθυμεί να επωφεληθεί από την προστασία αυτής της χώρας. Ή ένα άτομο χωρίς πατρίδα που βρίσκεται εκτός της χώρας συνήθους διαμονής του για τους ίδιους λόγους με αυτούς που αναφέρθηκαν παραπάνω και δεν μπορεί ή δεν επιθυμεί να επιστρέψει σε αυτήν.
- ΜΕΤΑΝΑΣΤΗΣ: Ένα άτομο που βρίσκεται εκτός του εδάφους της χώρας της οποίας είναι υπήκοος και το οποίο διαμένει σε ξένη χώρα για περισσότερο από ένα έτος, ανεξάρτητα από τους λόγους, εκούσιους ή ακούσιους, και τα μέσα που χρησιμοποιούνται για τη μετανάστευση. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΗΣ: Όποιος ταξιδεύει σε άλλες χώρες ή περιοχές για να βελτιώσει τις υλικές και κοινωνικές του συνθήκες και να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για τον εαυτό του και τις οικογένειές του.
- Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΔΟΥΒΛΙΝΟΥ: Κανονισμός που θεσπίζει τα κριτήρια και τους μηχανισμούς για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους της ΕΕ που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης διεθνούς προστασίας που υποβάλλεται σε ένα από τα κράτη μέλη από υπήκοο τρίτης χώρας ή από απάτριδα. Το σύστημα του Δουβλίνου λειτουργεί με βάση την υπόθεση ότι, δεδομένου ότι οι νόμοι και οι διαδικασίες περί ασύλου στα κράτη μέλη βασίζονται στα ίδια κοινά πρότυπα, παρέχουν στους αιτούντες άσυλο σε όλα τα κράτη μέλη παρόμοιο επίπεδο προστασίας. Στην πραγματικότητα, η νομοθεσία και οι διαδικασίες περί ασύλου διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα, πράγμα που σημαίνει ότι οι αιτούντες άσυλο αντιμετωπίζονται διαφορετικά σε διαφορετικές χώρες.
- ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΗ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ: Μια θεμελιώδης αρχή του διεθνούς δικαίου για τους πρόσφυγες και τα ανθρώπινα δικαιώματα που απαγορεύει στα κράτη να απελαύνουν ή να επιστρέφουν βίαια άτομα σε χώρα όπου υπάρχει πραγματικός κίνδυνος να υποστούν διώξεις, βασανιστήρια, απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή άλλες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή σε χώρα με συστηματικά ανεπαρκές σύστημα ασύλου. Το κράτος δεν θα πρέπει επίσης να επιστρέφει άτομα σε μια κατά τα άλλα «ασφαλή» χώρα εάν το άτομο κινδυνεύει να επιστρέψει περαιτέρω σε μια χώρα που δεν είναι ασφαλής χώρα.
- ΑΔΕΙΑ ΚΡΑΤΗΣΗΣ: Άδεια προσωρινής παραμονής σε ένα άτομο (αλλοδαπό) σε μια χώρα εάν η απέλασή του δεν είναι δυνατή επειδή: η ζωή ή η ελευθερία του θα απειλούνταν ως αποτέλεσμα· λόγω ιατρικής πάθησης· για εκπαιδευτικούς σκοπούς· εάν η χώρα στην οποία επιστρέφεται το άτομο δεν είναι έτοιμη να το δεχτεί· εάν δεν διαθέτει έγκυρο ταξιδιωτικό έγγραφο· λόγω φυσικών καταστροφών· εάν δεν είναι δυνατή η οργάνωση της μεταφοράς.
- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ: Μέτρα που λαμβάνονται από τη διεθνή κοινότητα βάσει του διεθνούς δικαίου για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων μιας ειδικής κατηγορίας προσώπων εκτός των χωρών καταγωγής τους, τα οποία δεν απολαμβάνουν την προστασία των χωρών τους. Στο πλαίσιο της ΕΕ, η προστασία περιλαμβάνει το καθεστώς του πρόσφυγα και το καθεστώς επικουρικής προστασίας.
- ΛΑΘΡΟΜΕΤΑΝΑΣΤΗΣ: Ο όρος «παράνομος μετανάστης» δεν ορίζεται νομικά, αλλά χρησιμοποιείται συχνά για να αναφερθεί σε άτομα που έχουν εισέλθει σε μια χώρα χωρίς τα απαραίτητα έγγραφα. Η παράνομη είσοδος συνήθως τιμωρείται ως διοικητικό αδίκημα. Ωστόσο, τα άτομα που αναζητούν διεθνή προστασία συχνά δεν έχουν άλλη επιλογή από το να διασχίσουν τα σύνορα παράνομα. Σύμφωνα με τις Συμβάσεις της Γενεύης, δεν μπορούν να κρατηθούν ή να τους επιβληθεί πρόστιμο για τέτοια συμπεριφορά.
- ΑΤΟΜΟ ΜΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ: Ένα άτομο που: (α) έχει μεταναστεύσει στην τρέχουσα χώρα διαμονής του/της ή/και (β) είχε προηγουμένως άλλη υπηκοότητα ή/και (γ) τουλάχιστον ένας γονέας έχει εισέλθει στην τρέχουσα χώρα διαμονής του/της ως μετανάστης.
- ΑΙΤΩΝ ΑΣΥΛΟ/ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ: Ένα άτομο που ζητά διεθνή προστασία λόγω διώξεων ή πολέμου στη χώρα καταγωγής του και αναμένει απόφαση σχετικά με την αίτησή του για καθεστώς πρόσφυγα σύμφωνα με το διεθνές και εθνικό δίκαιο. Κατά τη διάρκεια της αναμονής, δεν πρέπει να αναγκάζεται να επιστρέψει στη χώρα του. Κάθε πρόσφυγας είναι αρχικά αιτών άσυλο, αλλά δεν χορηγείται αυτόματα καθεστώς πρόσφυγα σε κάθε αιτούντα άσυλο. Τα άτομα που διαπιστώνεται ότι δεν είναι πρόσφυγες και δεν χρήζουν διεθνούς προστασίας κατά τη διάρκεια της διαδικασίας επιστρέφονται στη χώρα καταγωγής τους από τις αρμόδιες αρχές.
- ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ: Μια εξαιρετική διαδικασία σε περίπτωση μαζικής εισροής εκτοπισμένων που δεν μπορούν να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους. Σε αυτήν την περίπτωση, ενδέχεται να μην είναι εφικτό να προσδιοριστεί η επιλεξιμότητα για προστασία σε ατομική βάση και ενδέχεται να είναι απαραίτητο να παρέχεται γενική προστασία σε όλα τα μέλη μιας συγκεκριμένης μεγάλης ομάδας. Η ύπαρξη μαζικής εισροής πρέπει να διαπιστώνεται με απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ.
- ΕΜΠΟΡΙΑ ΑΝΘΡΩΠΩΝ: Η στρατολόγηση, η μεταφορά, η απόκρυψη, η υποδοχή ή η στέγαση και η πώληση προσώπων με σκοπό την εκμετάλλευση. Οι μορφές εκμετάλλευσης μπορεί να περιλαμβάνουν: εργασία στην άτυπη οικονομία, δουλεία, ειλωτεία, πορνεία ή άλλες μορφές σεξουαλικής κακοποίησης, εμπορία οργάνων ή υποκίνηση σε εγκληματική δραστηριότητα.